Хэрэв та шөнө орой ажиллаж дуусахдаа нүд өвдөх, бүдэгхэн толгой өвдөх, эсвэл хараа тань нэг л “хэвийн биш” санагдах мэдрэмж төрдөг бол энэ нь зүгээр нэг төсөөлөл биш. Сөүл хотын Гангнам дүүрэг дэх манай эмнэлэгт өвчтөнүүд ихэвчлэн нэг энгийн мэт асуултыг асуудаг:

Олон жилийн турш өвчтөнүүдээ дагаж ажиглаж ирсэн нүдний эмч нарын хувьд бид гэрэлтүүлгийн дадал нь нүдний тав тух, харааны үр ашиг, бүр нүдний өвчнийг эрт илрүүлэхэд хэрхэн нөлөөлдгийг харж байна. Одоо нүдэнд тань яг юу болдог, мөн тэдгээрийг хэрхэн хамгаалж болохыг тайлбарлая.

Ихэнх хүний төсөөлдөгөөс илүү гэрэлтүүлэг яагаад чухал вэ

Нүдийгөө өндөр гүйцэтгэлтэй камер гэж төсөөлөөрэй.

Эвэрлэг бүрхүүл болон болор нь ирж буй гэрлийг торлог (нүдний доторх гэрлийг хүлээн авдаг давхарга) дээр яг таг төвлөрүүлэх ёстой. Гэрэлтүүлэг зохистой байвал энэ үйл явц төвөггүй явагдана. Харин гэрэлтүүлэг муу—хэт бүдэг, хэт хурц эсвэл жигд бус—байвал нүд тань тасралтгүй тохируулга хийхээс өөр аргагүй болж, олон цагийн турш чангарах гэж зориулагдаагүй нүдний доторх болон эргэн тойрны жижиг булчингууд хэт ачаалалд ордог.

Цаг хугацаа өнгөрөхөд энэ ачаалал зөвхөн нүдэндээ хязгаарлагдахгүй. Дараах зүйлд нөлөөлдөг:

• Удаан хугацаанд харах чадвар

• Толгой, хүзүүний байрлал

• Нойрны хэм

• Хараа хэр тод санагдах мэдрэмж

“Хангалтгүй гэрэлтүүлэг” гэж юу вэ?

Өдөр тутам тулгардаг гэрэлтүүлгийн нийтлэг асуудлууд:

• Орчны гэрэлтүүлэг бүдэг байх унших эсвэл суралцах үед
• Хүчтэй гялбаа таазны LED гэрлээс эсвэл бүрхүүлгүй чийдэнгээс
• Дэлгэцийн гэрэлтэлт өрөөний гэрэлтүүлэгтэй нийцэхгүй
• Цэнхэр туяа ихтэй гэрэлд өртөх шөнө орой
• Жигд бус гэрэлтүүлэг (дэлгэц хурц, орчин бүүдгэр)

Эдгээрийн аль нь ч таны харааны тогтолцоог байнга жижигхэн тохируулга хийх шаардлагад оруулдаг.

Хүмүүс ихэвчлэн үл тоодог түр зуурын шинж тэмдгүүд

Олон хүн эдгээр анхааруулах шинж тэмдгүүдийг хэвийн зүйл мэт хүлээж авдаг:

• Нүдний ядаргаа буюу хүнд оргих мэдрэмж

• Шатаж байгаа мэт мэдрэмж эсвэл хуурайшилт

• Ойрын ажил хийсний дараа хараа бүрэлзэх

• Шанаа орчмоор чангарах маягийн толгой өвдөх

• Дэлгэцээс холын зай руу харахдаа тод харах (фокусоо тааруулах) нь хэцүү болох

Солонгосын ажлын соёлд—мөн улам олон улсын өвчтөнүүдийн дунд—хүмүүс эдгээр шинж тэмдгийг хоргүй гэж бодоод олон жил тэсч явдаг.

Хангалтгүй гэрэлтүүлгийн нүдний эрүүл мэндэд урт хугацаанд үзүүлэх нөлөө

1. Архаг нүдний ядаргаа ба удаан харах тэсвэр буурах

Өвчтөнүүд ихэвчлэн дараахыг хэлдэг:

• Илүү олон удаа завсарлага авах шаардлагатай болдог

• Анхаарал төвлөрөл буурдаг

• Нас ахих тусам ядаргаа хурдан илэрдэг

Энэ нь нарийн, нарийвчлалтай хараа шаарддаг мэргэжилтнүүдэд илүү тод ажиглагддаг: загвар зохион бүтээгчид, мэс засалчид, инженерүүд, оюутнууд, геймерүүд.

2. Хуурай нүдний өвчин дордох

Хангалтгүй гэрэлтүүлэг ихэвчлэн дараах байдалд хүргэнэ:

• Илүү удаан ширтэх

• Анивчих давтамж багасах

• Шөнө дэлгэцийн хэрэглээ нэмэгдэх

Хуурай нүд нь зүгээр л таагүй мэдрэмж биш—нулимсны хальсыг тогтворгүй болгож, хараа хэлбэлзэхэд хүргэнэ. Энэ нь рефракцийн алдаа (харааны шил хэрэглэх шаардлагатай гажиг) эсвэл катаракт (болор цайх)-ын эхэн үеийг дуурайж мэдрэгдэж болно.

3. 40 наснаас хойш пресбиопийн шинж илүү хурдан, хүчтэй мэдрэгдэнэ

40 гаруй насныхан ихэвчлэн ингэж хэлдэг:

“Би гэнэт унших шил хэрэгтэй болчихлоо гэж бодсон.”

Үнэндээ тэдний нүд 25 настай байх үе шигээ бүдэг, жигд бус гэрлийг тэвчихээ больсон байдаг.

4. Нүдний өвчний эхэн үеийн шинжийг халхлах

Хангалтгүй гэрэлтүүлэг дараахыг нууж чадна:

• Болор цайх өвчний эхэн үеийн шинж тэмдгүүд

• Ялгарал (контраст) нарийн буурах

• Шөнийн хараа муудах

• Гэрэлд гялбах мэдрэгшил

Өвчтөнүүд тусламж авах үедээ байдал нь “гэнэт” эхэлсэн мэт санагддаг ч үнэндээ олон жил аажмаар даамжирсан байдаг.

Тогтмол нүдний үзлэг түгээмэл байдаг Солонгост бид катаракт (болор цайх)-ыг олон орноос эрт илрүүлэх нь элбэг. Олон улсын өвчтөнүүдийн зарим нь хараа муудалт нь нэг шөнийн дотор гэнэт үүсээгүйг мэдээд гайхширч ирдэг.

Дэлгэц, гэрэлтүүлэг ба орчин үеийн нүд

Хамгийн муу хослол?

Гэрэл ихтэй дэлгэц + харанхуй өрөө

Ингэснээр хүүхэн хараа байнга томорч, агшиж, нүдний ачааллыг нэмэгдүүлж, гялбахад мэдрэг болгодог.

Яагаад вэ? Учир нь мэс заслын дараах харааны тав тух нь зөвхөн рефракцийн залруулгаас бус, нүд‑харааны тогтолцоо бүхэлдээ хэр сайн ажиллаж байгаагаас хамаардаг.

Хүүхдүүд ба хангалтгүй гэрэлтүүлэг: чимээгүй эрсдэл

Хүүхдүүд нүд ядарч байгаагаа тодорхой хэлж гомдоллох нь ховор. Харин ихэвчлэн дараах байдал ажиглагдана:

• Анхаарал төвлөрөх хугацаа богиносох

• Уншихаас зайлсхийх

• Толгойгоо хазайх эсвэл нүдээ жартайлгах

• Ойрын хараа муудах (миопи) хурдан даамжрах

Гэрэл багатай өрөөнд эсвэл хэт хурц ширээний ламп дор хичээллэх нь эдгээр асуудлыг улам дордуулах эрсдэлтэй.

Гэрэлтүүлэг муу байх нь нүдэнд байнгын гэмтэл учруулж болох уу?

Энэ бол хүмүүсийн хамгийн их асуудаг асуулт.

• Нүдний хуурайшилт архаг болно

• Насжилтаас шалтгаалсан ойрыг харах чадвар буурах нь өдөр тутмын амьдралд их төвөг учруулдаг

• Оношлогдоогүй рефракцийн алдаа (ойр/холын хараа, астигматизм) улам дордоно

• Өвчний эхэн үе анзаарагдалгүй өнгөрнө

Ингэсээр олон жилийн хугацаанд таны нүд хэрхэн хөгширч, дэлхийг хэр тод харахад нөлөөлнө.

Нүдээ хамгаалах: Гэрэлтүүлгийн практик зөвлөмжүүд

Гэртээ болон ажил дээрээ

• Жигд, орчны гэрэлтүүлгийг ашигла—төвлөрсөн гэрэл бүү хэрэглэ

• Нүцгэн ламп, дээрээс тусах хэт хурц гялбаанаас зайлсхий

• Дэлгэцийн тод байдлыг өрөөний гэрэлтэй тааруул

Уншихдаа

• Гэрэл ар талаас, бага зэрэг хажуугаас тусах нь зөв

• Нүдний түвшнээс доор байрласан гэрэлтэй орондоо уншихаас зайлсхий

Шөнө

• Нар жаргасны дараа хөх туяа давамгайлсан гэрлийг багасга

• Бүрэн харанхуй өрөөнд хэт тод дэлгэц бүү ашигла

Хүүхдэд

• Хүүхдийн ширээг хангалттай гэрэлтэй байлга

• Харанхуй орчинд дижитал төхөөрөмжийн хэрэглээг хязгаарла

Эдгээр өөрчлөлтүүд жижигхэн мэт санагдаж болох ч эмнэлзүйн хувьд чухал ач холбогдолтой.

Мэргэжлийн нүдний үнэлгээг хэзээ хийлгэх вэ

Дараах шинж тэмдгүүд илэрвэл:

• Тасралтгүй нүдний ядаргаа

• Гэрлийн гялбаа нэмэгдэх, эсвэл шөнийн хараа муудах

• Харааны тодрол хэлбэлзэх

• Хараатай холбоотой ажил хийхэд толгой өвдөх

…зөвхөн хараа шалгах биш, иж бүрэн нүдний үзлэг хийлгэх цаг боллоо.

Манай клиникийн төгсгөлийн үг

Нүдний тусламж үйлчилгээ үзүүлээд 20 гаруй жил болохдоо бид нэг зүйлийг тодорхой ойлгосон:

Зөв гэрэлтүүлэг гэдэг төгс төгөлдөрийн тухай биш. Энэ нь таны сэрүүн байгаа мөч бүрт найдаж байдаг харааны тогтолцоондоо хүндэтгэлтэй хандах тухай юм.

Хэрэв тав тух эсвэл харааны тод байдалд өөрчлөлт мэдрэгдэж байвал, олон чиглэлээр мэргэшсэн, олон жилийн туршлагатай нүдний клиникт үзлэг, үнэлгээ хийлгэхийг зөвлөе. Эрт таних, эрт оношлох нь ирээдүйн бухимдал, хүндрэлээс ихэвчлэн сэргийлдэг.

Тод хараа гэдэг зөвхөн илүү ихийг харах тухай биш—харин тухтай, итгэлтэйгээр, насан туршдаа харах тухай.